Çapa Atmak Deyimi Ne Demek? İşte O Zaman Çapa Attığım An!
İzmir’de yaşıyorum, dolayısıyla denizle, gemilerle falan aşırı iç içe bir hayatım var. Bunu anlatmamın nedeni, “çapa atmak” deyimini açıklamak için başlangıç noktamı vermek. Çünkü Çapa atmak deyimi gerçekten gemicilikle ilgili bir şeymiş, ama şimdi gel de bu deyimi nasıl kullanıyoruz, bir bak! Hani bizde her şeyin “günümüz Türkçesi”ne uydurulmuş hâli var ya, “çapa atmak” da öyle bir deyim. Dediğim gibi, biz İzmirli’ler için deniz deyince bir hareket, bir heyecan vardır. Ama… bir yandan da bu deyimi kullanırken bambaşka şeyler düşünmeye başlıyorum.
Çapa Atmak: “Bir Dur, Dur, Dur!” Anı
Hadi gel, önce deyimi netleştirelim. “Çapa atmak” demek, bir yere sıkıca bağlanmak, durmak, bir durumu ya da ilişkiyi sabitlemek anlamında kullanılıyor. Yani aslında tekneler denize açılmadan önce çapa atar ki, kaybolmasınlar, sabit dursunlar. Bizim gündelik hayatta ise çapa atmak, biraz da “fazla kafa karıştırmadan, bir dur bir bak!” moduna giriyor. Şimdi, bunu biraz mizahi şekilde açıklayayım.
Düşünsenize, iki arkadaş bir kafede oturuyoruz, ben sürekli “Hadi şunu yapalım, bunu yapalım!” diye atıyorum. O da bir an durup bakıyor ve diyor ki:
Arkadaşım: “Bir dakika, dur, sen şu an çapa mı atıyorsun?”
Ben: “Hı? Ne demek çapa atmak?”
Arkadaşım: “Yani bir konuda ısrarcı olmaya başlaman, bırak biraz sakinleşelim.”
İşte böyle bir şey. Yani, bazen insan gerçekten kafayı bir yere takıp takıp duruyor. Çapa atmış gibi, oraya sabitlenmişim. Ve tabii ki, bu da komik oluyor. Herkesin çapa attığı zamanlar vardır, değil mi? Şimdi ben de oluyorum bazen. Kendime çapa atıyorum, duruyorum. Sonra da düşünüyorum: “Yahu, bu çapa atma işi bende mi bir takıntı hâline geldi?”
Çapa Atmak Deyimi ile Hayatın Akışına Direnmek
Her şeyi fazla düşünen biri olarak, çapa atmak deyimi bana bazen bir yığın kaygıyı hatırlatıyor. Çünkü çapa atmak aslında yerinde durmak ve bir konuda kararlı olmak anlamına geliyor. Ama ne zaman kararlı olsam, o kararın arkasında durmak biraz zorlaşıyor. Mesela, geçen hafta karışık bir olay oldu. Bir arkadaşım bana bir öneri yaptı, ben de başta çok heyecanlandım, “Evet, bunu yapacağım!” dedim. Ama sonra durup düşündüm.
Ben: “Aman ya, niye yapayım ki? Hatta buna çapa mı attım, acaba?”
İç Sesim: “Bunu yapmazsan kendini affetmeyeceksin. Çapa at, bağlan bir yere, hareket et!”
Yani, bakın görünüşte çok basit bir şey olabilir ama işte insan bir konuda “kararını” verip “çapa atınca” da tüm düşünceler bir araya geliyor. O kararın arkasında durmak, bazen gerçekten zor bir iş hâline geliyor.
Çapa Atmak ve İlişkiler: Dur, Düşün, Hareket Et!
İlişkilerde de birine çapa atmak, sabırlı olmak anlamına geliyor. Benim gibi biri için ise bu tam tersi bir iş. Hem çok hızlı düşünüyor, hem de çapa atarak bir yerde duramam diyorum kendi kendime. Düşünsenize, flörtleşiyorsunuz, her şey iyi gidiyor, sonra bir gün:
Ben: “Aa, acaba biraz daha güvenli olmalı mıyım?”
Arkadaşım: “Senin durman lazım, çapa atmak lazım!”
Ben: “Bunu sen mi söyledin, yoksa ben mi çapa atıyorum?”
İşte böyle bir iç hesaplaşma. Yani, çapa atmak deyimi aslında bazen ilişkilerde de bir nevi sabırlı olmayı ifade eder. Ama bir ilişkide sabırlı olmak çok kolay mı? Bence değil. Çapa attığınızda, bazen o gemi karaya oturuyor ve ne kadar çekseniz de gitmiyor.
Çapa Attıkça, Kendimi Daha Çok Keşfettim
Yemek yemekten, spor yapmaya kadar hayatımda birçok “çapa attığım” an var. İtiraf ediyorum, çapa atmayı o kadar çok seviyorum ki! Bazen çapa attığımda geriye bakıyorum ve “Aaa, burada ne kadar kalmışım?” diye düşünüyorum.
Mesela, geçenlerde her sabah kahvemi aynı kafede içmeye başladım. Bir baktım, sabahın o saati olmuş, hala oradayım, çapa atmışım. Başta bu çok sıradan gibi görünüyor olabilir, ama aslında sabahları o noktada çapa atmak, içsel huzuru bulmamı sağlıyor. Hadi bakalım, belki de günün sonunda en çok ihtiyacım olan şey, sabahları çapa attığım kafede derin bir nefes almak.
Sonuç: Çapa Atmak, Zihinsel Sağlık İçin Gerekli
Sonuç olarak, çapa atmak deyimi bence çok da basit bir şey değil. Bir yere bağlanmak, bir şeyi sabırla sürdürmek, her ne kadar eğlenceli bir şekilde kullanılsa da aslında zihin ve ruh sağlığı için çok önemli bir konu. Bazen düşüncelerinizi, işlerinizi, ilişkilerinizi bir noktada “çapa” ile sabitlemek gerekiyor ki, dengenizi kaybetmeyin.
Evet, ben her şeyin bir komik yönünü bulmayı seven biri olabilirim, ama kabul etmek lazım: Çapa atmak deyimi, bu hayatta yapmamız gereken bir şey. Zihnimizde ve yaşamımızda her zaman bir yere bağlanmamız, bir konuda kararlı olmamız gerekiyor. Yoksa ne olur? Hayat, bize sürekli yön değiştiren bir dalga gibi gelir.
O yüzden, bir yerde durmanın ve çapa atmanın kimseye zararı yok. Ama tabii ki, bazen ben de kendime diyorum: “Çapa atmayı bırak, biraz da hareket et!”